ВОСПИТУВАЊЕ


Лесно е да се поднесат несреќите, ако човекот е наоружан со трпение      Публиј Сир

За постигнување на вистински успех во борбата со алкохолот и алкохолната болест, сите ние треба да имаме големо трпение, бидејќи често се случува, заради нашата нетрпеливост нештата да ги измениме веднаш во наша полза, резултатите да изостанат или да не го дадат очекуваниот ефект. Трпението е должност, трпението е вистина, трпението е врвна мудрост на големите луѓе. Трпението бара посебен вид на храброст. Тоа е храброст на постојано воздржување и толеранција кои произлегуваат од нашата целосна посветеност на нашиот идеал - постојана борба со злото. Трпението е храброст да се измени она што може да се измени, подготвеност да се прифати она што не може да се измени и мудрост помеѓу нив да се направи разлика. И затоа, колку повеќе сме обземени со мислата за постигнување на нашата животна цел - победа над алкохолното зло, толку повеќе треба да имаме трпение во совладувањето на пречките кои ќе ни застанат на патот. Ако знаеме кон што тежнееме во животот, ако ја знаеме нашата вистинска животна цел, ќе имаме поголемо трпение во надминувањето на ситните непријатности кои постојано ќе ни го попречуваат патот кон нашата победа. Ако проблемите ги разбереме на вистински начин и им пријдеме позитивно, ќе откриеме дека ќе ги снема веднаш штом ќе се соочиме со нив, ќе исчезнат многу побрзо отколку нашата решителност да се справиме со нив.

Но, како можеме да ги развиеме трпението и толеранцијата? Многу лесно. Треба да одредиме јасна животна цел, да донесеме цврста одлука за победа над алкохолното зло, во длабината на срцето да ги прифатиме и во пракса да ги применуваме правилата и советите добиени од терапевтите во Клубот на лекувани алкохоличари и во целост да се сконцентрираме, се додека не почувствуваме дека сме преплавени од горливата желба да ја постигнеме таа цел. И секоја мисла, дело или молитва, треба да ја насочиме кон нашата цел - победа над алкохолот.

Во мојот роман “Како да се победи Кралот Алкохол”, покрај верата, љубовта и надежта, ќе го сретнете и трпението како една од најважните доблести во човековиот карактер, доблест која ќе му помогне на главниот лик во решавањето на својот најголем проблем - напуштањето на животинското во себе, предизвикано од алкохолот, и повторно враќање во светот на луѓето.

Кога ќе видам човек што греши, си велам себе си дека и сам сум грешел; кога ќе видам страст во некого, си велам себе си дека и јас таков некогаш сум бил. И, на тој начин чувствувам сродност со секого на овој свет и чувствувам дека не можам да бидам среќен, ако не е среќен и оној најпонижениот.     Ганди

Сепак, мораме да признаеме дека човекот, и покрај сите свои племенити вредности, сеуште на себе го носи неизбришливиот печат на своето ниско потекло.     Дарвин

Луѓето околу нас ги осудуваат нашите гревови, иако и самите ги прават истите гревови. Веруваат дека знаат се за вистината, иако и самите не живеат по неа. Тие ни се закануваат со огнот на пеколот, за грешки што тие самите не избегнуваат да ги направат. Затоа, сите ние, кои сме активно вклучени во борбата со алкохолното зло, треба да се потрудиме да ги измениме размислувањата кај многу луѓе, кои со нескриено задоволство говорат дека алкохолот е најприродна појава, дека само заради своите лични проблеми со алкохолот, кои заради својата глупост алкохоличарите ги имаат, алкохолот не треба да се осудува, дека тој отсекогаш постоел и ќе постои, дека тоа така мора да биде и дека тоа е неизбежен услов на цивилизацијата. Треба сите сложно, во еден глас да кажеме, силно да викнеме, да не слушнат и оние со најзакоравени срца - тоа не е неизбежен услов, туку најголема глупост на цивилизацијата. Да се потрудиме да ги замолчиме, да ги натераме тие луѓе во длабината на душата да го прифатат нашето размислување, да прифатат дека тоа е единствено исправно и да се помират со тоа.

Кога човекот сака да го покаже своето човекољубие на дело, кога вистински сака да им помогне на алкохоличарите, не треба да му бидат препрека огромниот број на оние на кои сака да им помогне: алкохоличари имало, ги има и денес, за жал - веројатно ќе ги има и во иднина. Прашањето е само колку секој човек, према своите можности, може и сака да помогне. Човекот кој сака да помогне не треба да прави пресметка колку илјади алкохоличари има во нашата држава; за него треба да постои само едно единствено прашање: дали и колку е спремен да им поклони искрена љубов и внимание. Мала или голема, ако љубовта што се поклонува биде навистина искрена, таа ќе стигне на вистинското место. На човекот, кој искрено сака да помага, ќе му биде жал што не може да им помогне на сите, но тој токму затоа и помага, бидејќи се надева дека ако сите луѓе сочувствуваат и се жалаат еден со друг, дека тоа ќе почне да се пренесува како бран кој ќе ги зафати сите луѓе. Само на оние на кои им се важни и кои живеат по моралните вистини, само на оние кои се радуваат со туѓата среќа подеднакво како со својата, само тие знаат колку е важно, корисно и со колкав труд се постигнуваат вистински резултати во борбата со алкохолната болест. Додека гледаме дека покрај нас постојат луѓе кои алкохолот ги прави несреќни и кои страдаат, мора да се срамиме што сме весели и што безгрижно се радуваме на животот, дека не можеме да бидеме среќни се додека не помогнеме да нема повеќе такви луѓе околу нас, невозможно е да се замисли како луѓето можат да се веселат и радуваат, додека многу луѓе околу нив страдаат. Да се потсетиме дека и ние или некој од нашите најблиски роднини и пријатели ги имал или сеуште ги има истите проблеми со алкохолното зло, едноставно, да бидеме искрени и да прифатиме дека ништо човечко не треба да ни биде туѓо, дека се што може да му се случи на кој било човек, може да ни се случи и нам.

Мислам дека успеав да им дадам одговор на скептиците дека единствено само љубовта и човекољубието се основата на која, акцијата што ја предлагам за борба со алкохолната болест и последиците од неа, може да даде вистински резултати. За да ги исполниме нашите хумани намери за да им помагаме на луѓето, особено да им помагаме на алкохоличарите, не е толку важно дали правиме мали или големи дела, важно е нешто да правиме. Мајка Тереза не потсетува: “Не можеме да направиме големи дела на оваа земја. Можеме да направиме само мали дела, со голема љубов.”

Луѓето кои сакаат да им помагаат на алкохоличарите, треба да почнат со такви активности. На прв поглед изгледа дека е многу мало, безначајно тоа што го прават еден, двајца, десетина луѓе. Но, еве што видов еден зимски ден пред дваесетина години. Сред бел ден, на камен пред една порта, седеше пијан, млад човек. Многу луѓе поминуваа покрај него, но сите иронично се потсмевнуваа и го гледаа со презир и одвратност. После повеќе од еден час, наиде еден стар човек од седумдесетина години. Застана за момент пред пијаниот младич, како да се двоумеше, а потоа со брзи чекори се врати по истиот пат од каде доаѓаше. После само пет минути го забележав како со брзи чекори доаѓа во друштво со млад човек, го зедоа пијаниот младич и го одведоа. Покасно дознав дека го однеле во нивниот дом, го оставиле да отспие, а потоа го нахраниле пред да си замине. Пијаниот младич веројатно и денес се прашува: кој е тој човек, кој без обзир на неговата пијана состојба, кога покрај него поминуваа десетици луѓе и не го сожалија, сепак го сожали и му помогна. На сите што седевме во блиската кафеана, некако ни беше мило што сепак се најде некој да му помогне на пијаниот, а од друга страна, чувствувавме срам затоа што можевме, но не го направивме истото дело. Значи, искрената акција за помош на алкохоличарите е значајна и по тоа што таа е заразна, бидејќи таа го пренесува човекољубието од еден на друг и ширењето на таа зараза ќе нема граници. Како што од една свеќа можат да се запалат безброј свеќи, без притоа да се намали нејзиниот сјај, така и од едно искрено срце можат да се запалат безброј срца, кои само ќе ја зголемат неговата радост, кои ќе му дадат волја и сила за уште поголеми дела.

Во моите текстови за борбата со алкохолната болест, повеќепати го нагласив мислењето дека секој разумен човек мора да се преиспита, колку е тој виновен за несреќната судбина на алкохоличарите околу себе, да ги осознае своите грешки, своите промашувања и лошите навики, за неговото учество во одобрувањето и постоењето на алкохолот - ова најголемо зло за целото човештво, бидејќи тоа е единствен начин за помош во борбата со ова најголемо зло на денешницата. Колку критички и беспоштедно да се изразувам за институциите и личностите, мислам дека е очигледно дека во ниеден момент не се исклучувам себе си, секогаш сум првиот против кој ги насочувам своите стрели, секогаш најнапред се критикувам и осудувам себе си. Што се однесува за луѓето, особено за луѓето околу мене, упорно и искрено настојувам да ги сакам, да им удоволувам, да не им нанесувам болка, бидејќи “љубовта кон ближниот” ми се врежа во главата, исто како и омразата кон самиот себе. Сепак, очигледно е дека луѓето не се спремни да ги прифатат моите ставови. Често помислувам дека животот на луѓето им е прекрасен, и покрај тоа што стравотиите од алкохолното зло секојдневно ги чувствуваат милиони луѓе, што е најстрашно, најмногу страдаат најневините - мајките, жените, а најмногу децата. Однесувањето на луѓето не ме лути, но многу ме натажува. Иако злото е толку очигледно, сепак, поголем број луѓе секојдневно му се враќаат на алкохолот, заради него стануваат зли. Сето тоа е толку јасно и очигледно, сфатливо за секој човек и секој би можел да дојде до овој едноставен заклучок, ако размислува само еден единствен момент. Но, тоа луѓето не сакаат да го направат, не сакаат да ги избегнат страдањата на алкохолниот пекол, не сакаат за себе и своите деца да градат среќна и светла иднина. Да размислува само еден момент, секој да се задлабочи кратко време во себе и да се запраша: колку тој лично е виновен и колкаво е неговото учество во страдањата на алкохоличарите и нивните семејства, тоа никој не сака да го направи. Поради тоа често се двоумам: дали и колкава смисла има тоа што го пишувам, дали воопшто има смисла човек во себе да негува добри идеали, кога на сето тоа милиони луѓе се спротивставуваат. Сепак, некоја чудна сила ме тера да продолжам со започнатото дело, со афирмација на идеалите што се градат во Клубовите на лекувани алкохоличари.

Почитувани пријатели, сите Вие кои ќе ги прочитате моите текстови. Од извонредно значење во мојата борба со алкохолот и од голема помош би било, кога би можел да го слушнам Вашето мислење за моите искрени намери и размислувања за борбата со алкохолната болест. Напишете неколку зборови, без оглед колку и да имаат критика во себе.

Има моменти кога е дозволено да се премолчи вистината, но неа никогаш не треба да ја замениме со лага.     Св. Августин

Кога донесов цврста одлука да истраам во борбата со алкохолното зло, веќе ми беше многу лесно да го најдам одговорот на прашањето: како треба да постапувам во иднина? Сфатив дека никогаш повеќе не смеам да се лажам себе си, да не се плашам од вистината, без обзир каде таа ќе ме однесе. Човек, кој отишол толку далеку и кој безнадежно стои на ивицата на животот, таму каде со најмал погрешен чекор може повторно да падне во мрачната провалија без дно, греши и лаже ако се обиде себе си или другите да ги залажува со својата совршеност. Јас никогаш не лажев пред луѓето, но додека бев во алкохолниот пекол, знам дека се лажев себе си и воопшто не се плашев од последиците од вака неразумен чин, кои на крајот беа катастрофални за мене, уште повеќе за моите најмили, бидејќи последиците од лажењето на другите не се ништо во споредба со последиците од лажењето на самиот себе, а токму на такви страшни лаги го градев својот живот. Да не се лажам себе си значи да не се плашам од вистината за алкохолот, самиот да не измислувам и да не ги прифаќам многуте лукавства кои луѓето ги измислуваат, за од самите себе да ги сокријат погрешните заклучоци на разумот и совеста; кога разговарам за алкохолот да не се плашам од разидувањата во мислењата со сите околу мене и да не се плашам дека ќе останам сам - само со својот разум и својата совест; да не се плашам од непријатната положба во која ќе ме донесе вистината, цврсто да верувам дека таа положба до која секоја вистина ќе ме донесе, особено вистината за алкохолот, колку и да биде лоша, дека не може да биде полоша од тоа што е изградено со лага. Лагата пред другите луѓе само ги комплицира работите и го одолговлекува решението на проблемот, но лагата пред себе си, која се прифаќа како вистина, може да го уништи целиот живот на човекот.

Кога човекот ќе зачекори по таа стрмна патека, по патот кон алкохолниот пекол, ако смета дека тој пат е оној вистинскиот, тогаш со секоја испиена чашка се повеќе ќе се оддалечува од своите добри намери, од својата вистинска животна цел. Во моментот кога ќе му укажеме дека го избрал погрешниот правец во животот, во поголем број случаи алкохоличарот ќе се исплаши од вистината и себе си ќе се убеди дека тој е во право, дека за него нема друг, подобар пат во животот. Ако алкохоличарот се плаши од вистината и, кога ќе ја согледа, ако не ја прифати, туку лагата ја прифати за вистина, тогаш никогаш нема да дознае што вистински треба да направи, за да се спаси од пеколниот алкохолен лавиринт.

Истражувај го возвишеното, тежнеј кон возвишеното и ќе го достигнеш возвишеното.    Конфучие

Застани! Издигни се низ своето вистинско Јас - скроти се себе си низ своето вистинско Јас. Секогаш заштитен со своето вистинско Јас, ќе живееш во најголема радост, бидејќи твоето вистинско Јас е твој господар, бидејќи твоето вистинско Јас е твоето прибежиште.     Дамапада

Почитувани млади луѓе, внимавајте со алкохолот, бидејќи со самата помисла на алкохолот ќе напукне оклопот што ги штити вашите доблести и низ тој отвор ќе протече танок млаз на страста кон пиењето алкохол и опивањето и ќе ја загубите неговата заштита во моментите, кога благодадта од неговата заштита ќе ви биде најпотребна.

Сите млади луѓе денес се наоѓаат во многу голема опасност. Таа опасност доаѓа оттаму што во тие години, кога се создаваат навиките, кои засекогаш ќе останат во нивниот карактер, младите луѓе живеат без никакви правила и не гледаат ништо друго, освен задоволување на страстите кои од сите страни ги привлекуваат и за кои вложуваат огромна енергија за да ги задоволат. Положбата на младите луѓе е многу опасна бидејќи, ако човекот ги постави страстите како идеал, како единствена цел во животот, како што ги поставуваат младите, кога со текот на времето страста кон алкохолот ќе стане особено силна, тогаш без исклучок и по многу познатиот и неоспорен закон, ќе дојдат дотаму што, за да го почувствуваат очекуваното задоволство, кое навикнале да го почувствуваат, ќе мораат непрекинато да ја зголемуваат дозата со алкохолот, бидејќи кога еднаш страста кон алкохолот ќе биде задоволена, вториот и третиот пат нема да го пружа тоа уживање што навикнале да го почувствуваат и ќе треба многу повеќе да се испие алкохол, за да се дојде до саканиот ефект. (Постои закон по кој е познато дека уживањето се зголемува со аритметичка прогресија, додека средствата со кои се поттикнува тоа уживање - алкохолот, мораат да се зголемат на квадрат). Тоа е така едноставен пат што по него, со ретки исклучоци, одат речиси сите млади луѓе и, ако навреме не се спречат, тогаш во иднината влегуваат помалку или повеќе осакатени или сосема пропаѓаат, како што тоа секојдневно го гледаме. Единствен начин да се спасите од таа положба е да застанете, да погледнете околу вас и да пронајдете вистински идеали, односно што сакате да бидете во животот и да ја вложите целата енергија за да го достигнете тоа што го сакате.

Денес често може да се слушне како младиот човек говори: не сакам да живеам по туѓата памет, сам ќе смислам и ќе го трасирам патот кон мојот живот. Што има да го измислувате веќе измисленото, да измислувате топла вода?

За жал, поголем број од младите луѓе, особено оние кои веќе тргнале кон алкохолниот пекол, се однесуваат така, како да одат наназад кон провалија. Тие знат дека позади нив се наоѓа провалија во која секој момент можат да паднат, но воопшто не обраќаат внимание на неа, туку се забавуваат само со тоа што го гледаат пред нив, уживаат во ѓаволските сласти, воопшто не размислувајќи дека тоа ги води во пропаст. И никакви укажувања не можат да ги разбудат за да ја согледаат вистината, едноставно, се однесуваат како хипнотизирани, убедени во својата безгрешност, верувајќи само во теоријата која не поднесува критика.

Почитувани млади луѓе, во романот “Како да се победи Кралот Алкохол.” волшебното стапче ви е дадено - прифатете ги советите за градењето на вистинската смисла на вашиот живот и ќе научите како со него да се користите. Земете го веќе измисленото и весело чекорете кон среќен и плоден живот.

Векот на нашите татковци, кој е веќе полош од векот на нашите прадедовци, не створи нас, уште полоши синови, кои наскоро ќе дадеме уште полошо поколение.     Хорацие

Ако си учител на деца или можеби татко, биди им учител со своето однесување и животот.     Латинска пог.

Кога самите родители би биле воспитани, тогаш невозможно е да се раѓаат невоспитани деца.      Гете

Нашите деца - тоа е нашата старост. Правилното воспитување е нашата среќна старост; лошото воспитување е нашата идна несреќа, нашите солзи, нашата вина пред другите луѓе, пред целата земја.       Макаренко

На сите страни околу нас врие од деца. Не смееме ниту да претпоставиме дека се раѓаат и растат за да станат пијаници, наркомани, дивјаци. Цело време се кажуваат приказни дека треба да се спасуваат луѓето и детските животи, а се уништуваат. Треба да се вложат напори од децата да се изградат достоинствени луѓе. Само тоа е добро дело. Но, тоа дело не се прави со празни зборови, туку со искрено помагање преку примери од сопствениот живот. Затоа, посебно внимание треба да се посвети на воспитувањето на децата и улогата што ја имаат родителите и воспитувачите во училиштата, во градењето на детскиот карактер.

Воспитувањето е сложена и тешка работа само додека сакаме да ги воспитуваме своите деца или кој било друг, а да не се воспитуваме себе си. Ако сфатиме дека другите можеме да ги воспитуваме само преку себе си, воспитувајќи се себе си, тогаш престанува да биде проблем на воспитувањето и станува проблем на животот - како човекот треба да живее. Не постои начин за воспитување на децата кој не го опфаќа и воспитувањето на самиот себе. За човек добро да се воспита, не само што треба убаво да живее, туку и да се воспитува себе си, постојано да се усовршува и ништо од својот живот да не крие пред децата. Родителот треба да постапува така, да мотивите кои го наведуваат на неговите постапки ги сфати и неговиот седумгодишен син, да постапува така да детето никогаш не му рече: “А зошто ти тато тогаш зборуваше едно, а сега правиш или зборуваш сосема друго?” Подобро е децата да ги знаат слабостите од своите родители, отколку да чувствуваат дека нивните родители еден дел од својот живот го кријат од нив, а другиот го покажуваат. Сите тешкотии во воспитувањето произлегуваат токму од тоа што родителите, не само што ги украсуваат своите недостатоци, туку не признавајќи ги за недостатоци, тие недостатоци не ги гледаат или не сакаат да ги видат кај своите деца. Во тоа е сета тешкотија и борба со децата. Децата по својата природа се многу потемелни во своите набљудувања од возрасните и тие често, не покажувајќи го тоа, ги гледаат не само недостатоците кај своите родители, туку и онаа најлоша маана - лицемерието на родителите, и затоа го губат почитувањето кон нив и интересот за советите, кои тие им ги даваат. Вистината е прв и главен услов за активно влијание на духот и затоа, таа е прв услов во воспитувањето. А на човекот да не му биде страшно на децата да им ја покаже вистината за својот живот, треба да направи неговиот живот да биде добар или барем не толку лош.

Децата не се способни да донесуваат објективни проценки за случувањата околу нив и затоа често сметаат дека однесувањето и постапките на нивните родители се беспрекорни, дека и тие така треба да се однесуваат. Ако родителот пие алкохол, тогаш детето ќе донесе погрешен заклучок и ќе смета дека единствено тоа е исправно.

Децата не можеме да ги излажеме, тие се попаметни од нас. Ние сакаме да им докажеме дека сме разумни, а нив тоа воопшто не ги интересира. Тие сакаат само да знаат дали сме чесни, искрени и добри, сочувствителни, дали имаме совест и, за жал, позади нашите напори да изгледаме непогрешливо разумни, гледаат дека од тоа нема ништо. Ако пред детето направиме грешка, ако се занесеме и направиме глупост, обична човечка глупост, дури и лоша постапка и, ако поцрвениме пред детето и признаеме, тоа ќе делува многу повоспитно, отколку кога сме непогрешливи и го принудуваме детето стопати да поцрвени пред нашиот авторитет. Детето е свесно дека сме појаки, поискусни од него и дека секогаш можеме пред него да го сочуваме ореолот на безгрешноста, но тоа знае дека за тоа не треба многу и тоа не ја цени нашата вештина на сокривање на грешките, туку го цени црвенилото, кое без да сакаме ни се појавува на лицето заради срамот и кое ќе му каже за се што е најубаво во нашата душа. Децата не гледаат на воспитувачот како на разум, туку како на човек. Воспитувачот е првото и најблиското битие кое тие го набљудуваат и прават заклучоци кои покасно ги применуваат во животот. И, колку лицето што воспитува е надарено со поголеми човекови вредности, толку набљудувањата ќе бидат побогати и поплодоносни.

Кога разговараме за воспитувањето, сосема е јасно зошто родителите ги препуштаат децата на самите себе. Кога детето би го држеле дома, би ги виделе последиците од својот раскалашен живот на сопствените деца. Би се виделе себе си во децата како во огледало. Таткото дома пие вино и ракија за време на ручекот, а синот во кафеана. Го оставаат детето само на себе, далеку од нивните погледи и го нема веќе огледалото во кое родителите се гледаат.

Во романот “Како да се победи Кралот Алкохол” прикажан е животот на синот од еден алкохоличар, начинот на воспитување на детето и влијанието на постапките од таткото врз него. Прочитајте ја и книгата “Исповед на еден алкохоличар” и во неа ќе видите како погрешното воспитување ме однесе во алкохолниот пекол.